پیوند کبد از اهداکننده زنده، امکان پیوند را بدون انتظار طولانی برای اهداکننده مرگ مغزی فراهم می‌کند. در این روش بخشی از کبد یک فرد سالم برداشته و به بیمار پیوند زده می‌شود. در این مطلب شرایط اهدا، روند ارزیابی و خطرات برای اهداکننده را توضیح می‌دهیم.
این روش چگونه ممکن است؟
به دلیل توان بازسازی کبد، بخشی که از اهداکننده برداشته می‌شود، طی حدود ۶ تا ۸ هفته تا حد زیادی دوباره رشد می‌کند و بخش پیوندشده در گیرنده هم بزرگ می‌شود. برای گیرنده بزرگسال معمولاً لوب راست یا چپ کبد اهداکننده و برای کودکان بخش کوچک‌تری از لوب چپ استفاده می‌شود. پیوند کودکان از والدین، از موفق‌ترین انواع این روش است.
چه کسی می‌تواند اهداکننده باشد؟
- معمولاً بین ۱۸ تا حدود ۵۵ یا ۶۰ سال.
- گروه خونی سازگار با گیرنده.
- سلامت کامل جسمی و روانی و بدون بیماری کبد.
- شاخص توده بدنی مناسب و بدون کبد چرب قابل توجه.
- اندازه کبد مناسب، به‌طوری که بخش اهدایی برای گیرنده کافی و بخش باقی‌مانده برای اهداکننده ایمن باشد.
- رضایت کاملاً داوطلبانه و آگاهانه، بدون فشار یا معامله مالی.
در بسیاری از مراکز، اهداکننده باید از بستگان یا افراد نزدیک بیمار باشد. کبد چرب یکی از دلایل شایع رد اهداکنندگان است: کبد چرب.
ارزیابی اهداکننده
ارزیابی اهداکننده دقیق و چندمرحله‌ای است تا ایمنی او تضمین شود. شامل آزمایش‌های خون، هپاتیت‌ها و عفونت‌ها، سی‌تی‌اسکن یا MRI برای محاسبه حجم کبد و بررسی رگ‌ها و مجاری صفراوی، ارزیابی قلب و ریه و ارزیابی روانی است. گاهی نمونه‌برداری کبد هم برای بررسی چربی انجام می‌شود. تیم ارزیابی اهداکننده باید مستقل از تیم گیرنده باشد و اهداکننده در هر مرحله حق انصراف دارد.
خطرات برای اهداکننده
اهدای کبد جراحی بزرگی است. بیشتر اهداکنندگان طی چند هفته تا سه ماه به زندگی عادی برمی‌گردند. عوارض در بخشی از اهداکنندگان رخ می‌دهد و بیشتر آن‌ها خفیف و قابل درمان هستند؛ مثل عفونت زخم، نشت صفرا و فتق محل برش. عوارض جدی نادرند و خطر مرگ اهداکننده بسیار کم است، اما صفر نیست و در اهدای لوب راست بیشتر از لوب چپ است. اهداکننده باید پیش از تصمیم، همه این خطرات را بداند.
مزایا برای گیرنده
- کوتاه شدن زمان انتظار و انجام پیوند پیش از بدتر شدن وضعیت.
- برنامه‌ریزی جراحی در زمان مناسب.
- کبد اهدایی با کیفیت بالا از فرد سالم.
- امکان پیوند در بیماران سرطان کبد که زمان برایشان حیاتی است.
معیارهای انتخاب گیرنده را در کاندیدهای پیوند کبد توضیح داده‌ایم.
پس از اهدا
اهداکننده معمولاً حدود یک هفته در بیمارستان می‌ماند و پس از آن چند هفته استراحت و پرهیز از فعالیت سنگین لازم است. پیگیری با آزمایش‌های کبد و تصویربرداری در ماه‌های اول انجام می‌شود. اهداکننده نیازی به مصرف داروهای ضدرد ندارد و پس از بهبود، زندگی کاملاً عادی خواهد داشت. سایر جنبه‌های پیوند را در جراحی و پیوند کبد ببینید.
پرسش‌های رایج
آیا کبد اهداکننده دوباره رشد می‌کند؟
بله، طی حدود ۶ تا ۸ هفته تا حد زیادی بازسازی می‌شود.
اهداکننده چه مدت در بیمارستان می‌ماند؟
معمولاً حدود یک هفته.
آیا اهداکننده باید دارو مصرف کند؟
خیر، اهداکننده نیازی به داروهای ضدرد ندارد.
جمع‌بندی
در پیوند از اهداکننده زنده، بخشی از کبد فرد سالم به بیمار پیوند زده می‌شود و کبد هر دو نفر بازسازی می‌شود. اهداکننده باید سالم، داوطلب و پس از ارزیابی دقیق انتخاب شود و خطرات جراحی را بداند. این روش زمان انتظار را کوتاه می‌کند. برای مشاوره با جراح کبد خوب در تهران، جراح کبد خوب در مشهد و جراح کبد خوب در گرگان مشورت کنید.
جراح کبد در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.