هپاتیت خودایمنی؛ علائم، آزمایش‌ها، درمان با کورتون و پیش‌آگهی

هپاتیت خودایمنی بیماری‌ای است که در آن سیستم ایمنی به سلول‌های کبد حمله می‌کند. این بیماری بیشتر در زنان دیده می‌شود و اگر درمان نشود به سیروز می‌رسد، اما با درمان مناسب، بیشتر بیماران زندگی طبیعی و طولانی دارند.

هپاتیت خودایمنی چیست؟

در این بیماری، ترکیبی از زمینه ژنتیکی و عوامل محرک محیطی، مثل برخی عفونت‌ها یا داروها، باعث می‌شود سیستم ایمنی سلول‌های کبد را بیگانه تشخیص دهد و به آن‌ها حمله کند. بیماری در هر سنی ممکن است شروع شود، اما دو اوج سنی در نوجوانی و جوانی و در میانسالی دارد. حدود سه چهارم بیماران زن هستند.

علائم

تظاهر بیماری بسیار متنوع است. برخی بیماران هیچ علامتی ندارند و فقط آنزیم‌های بالا در آزمایش دارند. برخی با خستگی، درد مفاصل، تهوع و درد مبهم شکم مراجعه می‌کنند. گروهی با تصویر هپاتیت حاد و زردی شدید و تعداد کمی حتی با نارسایی حاد کبد مراجعه می‌کنند. حدود یک سوم بیماران در زمان تشخیص سیروز دارند. بیماری ممکن است همراه بیماری‌های خودایمنی دیگر مثل تیروئیدیت هاشیموتو، دیابت نوع ۱ و بیماری سلیاک باشد.

تشخیص

• افزایش ALT و AST.
• افزایش ایمونوگلوبولین G (IgG).
• آنتی‌بادی‌های خودایمنی: ANA و ASMA در نوع ۱ و Anti-LKM1 در نوع ۲ که بیشتر در کودکان است.
• منفی بودن آزمایش هپاتیت‌های ویروسی و رد آسیب دارویی و ویلسون.
• نمونه‌برداری کبد که الگوی التهابی خاصی را نشان می‌دهد و معمولاً برای تأیید تشخیص پیش از درمان لازم است.

نمونه‌برداری را در نمونه‌برداری کبد توضیح داده‌ایم.

درمان

درمان استاندارد، کورتون (پردنیزولون یا در برخی بیماران بودزوناید) همراه با آزاتیوپرین است. کورتون ابتدا با دوز بالاتر شروع و به‌تدریج کم می‌شود و آزاتیوپرین برای نگه داشتن بیماری در حالت خاموش و کم کردن نیاز به کورتون ادامه می‌یابد. بیشتر بیماران طی چند ماه به بهبود آنزیم‌ها و IgG می‌رسند. در بیمارانی که پاسخ نمی‌دهند یا دارو را تحمل نمی‌کنند، داروهایی مثل مایکوفنولات استفاده می‌شود.

مدت درمان و عود

درمان معمولاً دست‌کم ۲ تا ۳ سال و تا یک سال پس از طبیعی شدن کامل آزمایش‌ها ادامه می‌یابد. حتی پس از آن، قطع دارو در بسیاری از بیماران با عود همراه است، بنابراین بسیاری از بیماران درمان نگهدارنده طولانی‌مدت با دوز کم دریافت می‌کنند. قطع دارو فقط با نظر پزشک و پیگیری دقیق انجام می‌شود.

مراقبت‌های همراه درمان

• مکمل کلسیم و ویتامین D و بررسی تراکم استخوان در مصرف طولانی کورتون.
• پایش قند، فشار خون و وزن.
• آزمایش منظم شمارش خون در مصرف آزاتیوپرین.
• واکسن هپاتیت A و B و آنفلوانزا، پیش از سرکوب شدید ایمنی.
• برنامه‌ریزی بارداری با پزشک، چون بیماری در بارداری و پس از زایمان ممکن است تغییر کند.

سایر بیماری‌های این گروه را در بیماری‌های خودایمنی، ارثی و دارویی کبد مرور کرده‌ایم.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

هپاتیت خودایمنی حمله سیستم ایمنی به سلول‌های کبد است که بیشتر در زنان دیده می‌شود و با آنزیم‌های بالا، IgG بالا و آنتی‌بادی‌های خاص تشخیص داده می‌شود. درمان با کورتون و آزاتیوپرین در بیشتر بیماران بیماری را خاموش می‌کند. برای تشخیص و درمان با دکتر کبد خوب در تهران، دکتر کبد خوب در کرمان و دکتر کبد خوب در رشت مشورت کنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.