خارش شدید کف دست و پا در اواخر بارداری، به‌ویژه شب‌ها، ممکن است نشانه کلستاز بارداری باشد؛ شایع‌ترین بیماری کبد مخصوص بارداری. این بیماری برای مادر معمولاً خطر جدی ندارد، اما برای جنین ممکن است خطرناک باشد و نیاز به پیگیری دقیق دارد.
کلستاز بارداری چیست؟
در کلستاز بارداری، تحت تأثیر هورمون‌های بارداری و زمینه ژنتیکی، جریان صفرا در کبد کند می‌شود و اسیدهای صفراوی در خون مادر تجمع می‌یابند. این بیماری معمولاً در سه‌ماهه دوم یا سوم شروع می‌شود و پس از زایمان طی چند روز تا چند هفته برطرف می‌شود. در زنانی که سابقه خانوادگی، حاملگی چندقلو یا سابقه کلستاز در بارداری قبلی دارند، شایع‌تر است.
علائم
- خارش شدید بدون بثورات پوستی، به‌ویژه کف دست و پا.
- تشدید خارش در شب و اختلال خواب.
- گسترش خارش به سایر نقاط بدن.
- زردی خفیف در درصد کمی از بیماران.
- ادرار تیره و مدفوع کم‌رنگ در برخی بیماران.
خراشیدگی‌های پوستی ناشی از خاراندن ممکن است دیده شود، اما بثورات اولیه وجود ندارد.
تشخیص
تشخیص با آزمایش اسیدهای صفراوی خون داده می‌شود. عدد بالاتر از حدود ۱۰ تا ۱۹ میکرومول در لیتر، با توجه به آزمایشگاه، تشخیص را مطرح می‌کند و عدد بالای ۴۰ و به‌ویژه بالای ۱۰۰، با خطر بیشتر برای جنین همراه است. آنزیم‌های کبد هم اغلب بالا هستند. سایر علت‌های آنزیم بالا مثل هپاتیت‌ها و سنگ صفرا باید رد شوند. آزمایش در حالت ناشتا یا غیرناشتا را طبق دستور پزشک انجام دهید.
خطر برای جنین
اسیدهای صفراوی بالا ممکن است به جفت و قلب جنین اثر بگذارند. خطرهای اصلی شامل زایمان زودرس، دفع مکونیوم در مایع آمنیوتیک و در موارد شدید، مرگ داخل رحمی است. این خطر با سطح اسیدهای صفراوی ارتباط دارد و در سطوح بسیار بالا بیشتر است. به همین دلیل پیگیری منظم و برنامه‌ریزی زایمان اهمیت دارد.
درمان
داروی رایج، اورسودیوکسی‌کولیک اسید است که خارش و آزمایش‌ها را در بسیاری از بیماران بهبود می‌دهد و در بارداری ایمن است: اورسودیول. برای خارش، کرم‌های مرطوب‌کننده، لباس نخی و دوش آب خنک کمک می‌کند. مهم‌ترین تصمیم درمانی، زمان زایمان است که بر اساس سطح اسیدهای صفراوی و سن بارداری تعیین می‌شود. در موارد خفیف ممکن است زایمان در حدود هفته ۳۸ تا ۳۹ و در موارد شدید زودتر برنامه‌ریزی شود.
پس از زایمان و بارداری بعدی
خارش معمولاً طی چند روز پس از زایمان برطرف می‌شود. آزمایش کبد باید حدود ۴ تا ۶ هفته پس از زایمان تکرار شود تا مطمئن شوید طبیعی شده است؛ اگر طبیعی نشد، بیماری‌های مزمن کبد مثل PBC باید بررسی شوند. احتمال تکرار کلستاز در بارداری بعدی زیاد است. برخی زنان با قرص‌های ضدبارداری حاوی استروژن هم دچار خارش می‌شوند. سایر بیماری‌های کبد در بارداری را در کبد در بارداری ببینید.
پرسش‌های رایج
خارش کلستاز بارداری چه ویژگی دارد؟
خارش شدید بدون بثورات، به‌ویژه کف دست و پا و در شب.
آیا کلستاز بارداری برای جنین خطرناک است؟
در سطوح بالای اسید صفراوی، خطر زایمان زودرس و در موارد شدید مرگ جنین وجود دارد.
آیا کلستاز پس از زایمان خوب می‌شود؟
بله، معمولاً طی چند روز تا چند هفته برطرف می‌شود.
جمع‌بندی
کلستاز بارداری با خارش شدید کف دست و پا در سه‌ماهه دوم و سوم و افزایش اسیدهای صفراوی مشخص می‌شود. اورسودیوکسی‌کولیک اسید علائم را بهتر می‌کند و زمان زایمان بر اساس سطح اسیدهای صفراوی تعیین می‌شود. برای پیگیری با دکتر کبد خوب در تهران، دکتر کبد خوب در اردبیل و دکتر کبد خوب در کرمان مشورت کنید.
دکتر کبد در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.