اورسودیوکسی‌کولیک اسید (اورسوبیل)؛ کاربرد در بیماری‌های کبد و صفرا

اورسودیوکسی‌کولیک اسید یا به اختصار UDCA، با نام‌های تجاری مختلفی مثل اورسوبیل در ایران فروخته می‌شود و یکی از داروهای پرمصرف در بیماری‌های کبد است. اما این دارو برای همه بیماری‌های کبد مؤثر نیست. در این مطلب می‌گوییم اورسودیول در کدام بیماری‌ها کاربرد دارد و در کدام نه.

اورسودیول چیست؟

اورسودیول یک اسید صفراوی طبیعی است که در مقادیر کم در صفرای انسان وجود دارد. این دارو صفرا را رقیق‌تر می‌کند، جریان آن را بهبود می‌دهد، اسیدهای صفراوی سمی را جایگزین می‌کند و از سلول‌های کبد و مجاری صفراوی محافظت می‌کند.

کاربردهای اثبات‌شده

• کلانژیت صفراوی اولیه (PBC): درمان خط اول و اصلی است و پیشرفت بیماری را کند می‌کند: کلانژیت صفراوی اولیه.
• کلستاز داخل‌کبدی بارداری: خارش را کم می‌کند و آزمایش‌ها را بهبود می‌دهد: کلستاز بارداری.
• حل کردن سنگ‌های کوچک کلسترولی کیسه صفرا در بیمارانی که جراحی برایشان مناسب نیست.
• پیشگیری از سنگ صفرا در کاهش وزن سریع، مثلاً پس از جراحی چاقی.
• برخی بیماری‌های کلستاتیک کودکان.

اورسودیول در کبد چرب

یکی از سؤال‌های رایج این است که آیا اورسودیول برای کبد چرب مفید است. در مطالعات بزرگ و معتبر، اورسودیول با دوز معمول یا حتی دوز بالا، اثر قابل توجهی بر التهاب و فیبروز کبد چرب نداشته است. به همین دلیل در راهنماهای بین‌المللی برای درمان کبد چرب توصیه نمی‌شود. داروهای مؤثر کبد چرب را در درمان دارویی کبد چرب آورده‌ایم.

اورسودیول در کلانژیت اسکلروزان

در کلانژیت اسکلروزان اولیه (PSC)، دوز متوسط اورسودیول ممکن است آزمایش‌ها را بهبود دهد، اما شواهد کافی برای بهبود سیر بیماری وجود ندارد و دوزهای بالا حتی ممکن است مضر باشد. تصمیم مصرف در PSC با فوق تخصص کبد است: کلانژیت اسکلروزان.

عوارض و نکات مصرف

• معمولاً به‌خوبی تحمل می‌شود.
• اسهال خفیف شایع‌ترین عارضه است.
• گاهی افزایش وزن خفیف یا ریزش مو گزارش شده است.
• آنتی‌اسیدهای حاوی آلومینیوم و کلستیرامین جذب آن را کم می‌کنند و باید با فاصله مصرف شوند.
• دوز بر اساس وزن و بیماری تعیین می‌شود و معمولاً همراه غذا مصرف می‌شود.

توصیه

اورسودیول را برای «تقویت کبد» یا «پاکسازی کبد» مصرف نکنید. این دارو کاربردهای مشخصی دارد و پزشک بر اساس بیماری شما تصمیم می‌گیرد. برای بررسی آزمایش‌های کبد و تصمیم درمانی، با دکتر کبد خوب در تهران، دکتر کبد خوب در قم و دکتر کبد خوب در اراک مشورت کنید.

اورسودیول و سنگ کیسه صفرا

اورسودیول فقط سنگ‌های کلسترولی کوچک و غیرکلسیفیه را در کیسه صفرایی که خوب کار می‌کند حل می‌کند و این فرایند ماه‌ها تا بیش از یک سال طول می‌کشد. پس از قطع دارو هم احتمال عود سنگ وجود دارد. به همین دلیل در بیشتر بیماران علامت‌دار، جراحی لاپاراسکوپی کیسه صفرا درمان قطعی‌تری است و اورسودیول برای افرادی در نظر گرفته می‌شود که جراحی برایشان پرخطر است.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

اورسودیوکسی‌کولیک اسید (اورسوبیل) اسید صفراوی طبیعی است که در PBC، کلستاز بارداری و برخی سنگ‌های صفراوی مؤثر است، اما در درمان کبد چرب شواهد کافی ندارد. این دارو باید برای کاربرد مشخص و با نظر پزشک مصرف شود. برای آشنایی با داروهای کبد چرب، درمان دارویی کبد چرب را بخوانید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.