زندگی پس از پیوند کبد؛ داروهای ضدرد، عفونت‌ها، رژیم و بازگشت به کار

پیوند کبد فصل تازه‌ای در زندگی بیمار است. موفقیت بلندمدت پیوند به همان اندازه که به جراحی بستگی دارد، به مراقبت‌های پس از آن هم وابسته است. در این مطلب مهم‌ترین نکات زندگی پس از پیوند کبد را مرور می‌کنیم.

داروهای ضدرد پیوند

سیستم ایمنی، کبد پیوندی را بیگانه تشخیص می‌دهد و ممکن است به آن حمله کند. داروهای سرکوب‌کننده ایمنی مثل تاکرولیموس، مایکوفنولات و در ماه‌های اول کورتون، از این حمله جلوگیری می‌کنند. این داروها باید هر روز در ساعت مشخص و برای تمام عمر مصرف شوند. سطح خونی تاکرولیموس به‌طور منظم اندازه‌گیری و دوز آن تنظیم می‌شود. فراموش کردن دوزها یا قطع خودسرانه، مهم‌ترین علت رد پیوند دیررس است.

رد پیوند

رد حاد بیشتر در ماه‌های اول رخ می‌دهد و اغلب فقط با بالا رفتن آنزیم‌های کبد مشخص می‌شود. با تشخیص زودهنگام و افزایش داروها معمولاً قابل درمان است. به همین دلیل آزمایش‌های منظم، به‌ویژه در سال اول، اهمیت زیادی دارند. علائمی مثل تب، زردی، درد شکم، ادرار تیره یا مدفوع کم‌رنگ را فوراً به تیم پیوند اطلاع دهید.

پیشگیری از عفونت

• شستن مرتب دست‌ها و پرهیز از تماس نزدیک با افراد بیمار، به‌ویژه در ماه‌های اول.
• مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای ضدویروس پیشگیرانه طبق دستور.
• واکسن‌های غیرزنده مثل آنفلوانزا و پنوموکوک طبق برنامه؛ پرهیز از واکسن‌های زنده.
• ایمنی غذایی: پرهیز از گوشت، تخم مرغ و لبنیات خام یا نیمه‌پخته و شستن دقیق سبزی‌ها.
• پرهیز از تماس با فضولات حیوانات و خاک بدون دستکش.
• مراقبت از دهان و دندان.

عوارض بلندمدت داروها

داروهای ضدرد در طول زمان ممکن است باعث فشار خون بالا، دیابت، افزایش چربی خون، آسیب کلیه، پوکی استخوان و افزایش خطر برخی سرطان‌ها، به‌ویژه سرطان پوست شوند. کنترل وزن، فشار، قند و چربی، استفاده از ضدآفتاب و معاینه سالانه پوست، بخشی از مراقبت دائمی است. کبد چرب هم ممکن است در کبد پیوندی ایجاد شود، به‌ویژه در بیمارانی که به دلیل کبد چرب پیوند شده‌اند: عوارض کبد چرب.

رژیم غذایی و ورزش

پس از پیوند، اشتها معمولاً بهتر می‌شود و افزایش وزن شایع است. تغذیه متعادل با سبزی و میوه، غلات کامل، پروتئین کم‌چرب و محدودیت نمک و قند توصیه می‌شود. گریپ‌فروت و آب آن ممکن است سطح تاکرولیموس را بالا ببرد و باید از آن پرهیز کرد. الکل باید برای همیشه کنار گذاشته شود. ورزش منظم پس از بهبود زخم، با پیاده‌روی شروع و به‌تدریج افزایش می‌یابد. اصول تغذیه سالم کبد را در تغذیه کبد ببینید.

بازگشت به کار، سفر و بارداری

بیشتر بیماران طی سه تا شش ماه به کار برمی‌گردند. رانندگی معمولاً پس از چند هفته، وقتی درد و داروهای مسکن کم شد، ممکن است. سفر پس از ماه‌های اول با همراه داشتن داروی کافی و پرهیز از مناطق با بهداشت پایین امکان‌پذیر است. زنان پس از پیوند می‌توانند باردار شوند، اما معمولاً توصیه می‌شود دست‌کم یک سال صبر کنند و پیش از بارداری داروها تنظیم شوند، چون برخی داروها مثل مایکوفنولات در بارداری ممنوع‌اند. سایر جنبه‌های پیوند را در جراحی و پیوند کبد مرور کرده‌ایم.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

موفقیت پیوند کبد به مصرف منظم داروهای ضدرد، آزمایش‌های دوره‌ای، پیشگیری از عفونت و کنترل عوارض بلندمدت مثل فشار خون، دیابت و آسیب کلیه بستگی دارد. بیشتر بیماران طی چند ماه به کار و زندگی عادی برمی‌گردند. برای پیگیری با جراح کبد خوب در تهران، جراح کبد خوب در ارومیه و جراح کبد خوب در قزوین مشورت کنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.