آنزیم کبد بالا در کودکان؛ علت‌های شایع و بررسی‌های لازم

بالا بودن ALT یا AST در آزمایش کودک، والدین را نگران می‌کند. در بسیاری از موارد علت گذرا یا قابل درمان است، اما برخی بیماری‌های مهم مثل ویلسون یا هپاتیت خودایمنی هم باید در نظر گرفته شوند. در این مطلب علت‌ها و مسیر بررسی را توضیح می‌دهیم.

محدوده طبیعی در کودکان

محدوده طبیعی آنزیم‌های کبد در کودکان با بزرگسالان متفاوت است و به سن و جنس بستگی دارد. برخی مطالعات حد بالای طبیعی ALT را در کودکان حدود ۲۲ تا ۲۶ واحد پیشنهاد کرده‌اند که از عدد بسیاری از آزمایشگاه‌ها پایین‌تر است. ALP هم در دوران رشد به‌طور طبیعی بالاست و نباید به‌تنهایی نشانه بیماری کبد تلقی شود.

علت‌های شایع

• عفونت‌های ویروسی گذرا مثل سرماخوردگی، آنفلوانزا و مونونوکلئوز که آنزیم‌ها را برای مدت کوتاهی بالا می‌برند.
• کبد چرب در کودکان چاق: کبد چرب در کودکان.
• داروها، از جمله برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضدصرع و مصرف نادرست استامینوفن.
• هپاتیت‌های ویروسی A، B و C.

علت‌هایی که نباید فراموش شوند

• بیماری‌های عضلانی: AST و ALT از عضله هم آزاد می‌شوند؛ در پسرانی که آنزیم بالا دارند، آزمایش CPK برای رد دیستروفی عضلانی ضروری است.
• بیماری سلیاک: گاهی تنها نشانه آن آنزیم بالاست.
• بیماری ویلسون: در هر کودک بالای ۳ سال با بیماری کبدی بدون علت مشخص: بیماری ویلسون.
• هپاتیت خودایمنی، به‌ویژه نوع ۲ که در کودکان شایع‌تر است.
• کمبود آلفا-۱ آنتی‌تریپسین و بیماری‌های متابولیک.
• بیماری‌های تیروئید.

مسیر بررسی

اگر کودک سالم است و آنزیم‌ها کمی بالاست، معمولاً آزمایش پس از چند هفته تکرار می‌شود، چون عفونت‌های ویروسی شایع‌ترین علت گذرا هستند. اگر آنزیم‌ها همچنان بالا بود، بررسی‌های مرحله‌ای انجام می‌شود:

• آزمایش CPK برای بیماری عضلانی.
• آزمایش هپاتیت B و C.
• آزمایش سلیاک و تیروئید.
• سونوگرافی شکم.
• سرولوپلاسمین برای ویلسون و آنتی‌بادی‌های خودایمنی.
• سطح آلفا-۱ آنتی‌تریپسین.

در موارد خاص، فیبرواسکن یا نمونه‌برداری کبد لازم است.

چه زمانی نگران باشیم؟

آنزیم‌های بسیار بالا (چند برابر حد طبیعی)، زردی، بزرگی کبد یا طحال، خستگی شدید، کاهش وزن، افت تحصیلی یا تغییر رفتار در نوجوان، و سابقه خانوادگی بیماری کبد، نیاز به بررسی سریع‌تر و ارجاع به فوق‌تخصص گوارش و کبد کودکان دارند. سایر بیماری‌های کبد کودکان را در بیماری‌های کبد در کودکان ببینید.

نکته‌ای درباره داروها و مکمل‌ها

پیش از آزمایش، به پزشک بگویید کودک در هفته‌های اخیر چه داروها، شربت‌ها یا مکمل‌هایی مصرف کرده است. بسیاری از والدین شربت‌های گیاهی یا مولتی‌ویتامین‌ها را دارو حساب نمی‌کنند، اما برخی از آن‌ها ممکن است روی کبد اثر بگذارند.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

آنزیم کبد بالا در کودکان اغلب به دلیل عفونت‌های ویروسی گذرا یا کبد چرب است، اما بیماری‌های عضلانی، سلیاک، ویلسون و هپاتیت خودایمنی هم باید در نظر گرفته شوند. آزمایش تکراری و بررسی مرحله‌ای، علت را مشخص می‌کند. برای بررسی با دکتر کبد کودکان خوب در تهران، دکتر کبد کودکان خوب در اهواز و دکتر کبد کودکان خوب در مشهد مشورت کنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.