بیشتر نوزادان در روزهای اول زندگی کمی زرد می‌شوند و این برای والدین نگران‌کننده است. خبر خوب این است که بیشتر زردی‌های نوزادی طبیعی‌اند و خودبه‌خود یا با فتوتراپی برطرف می‌شوند. اما برخی زردی‌ها نشانه بیماری کبد یا خون هستند و تشخیص به‌موقع آن‌ها اهمیت زیادی دارد.
چرا نوزادان زرد می‌شوند؟
نوزادان گلبول‌های قرمز بیشتری دارند که عمر کوتاه‌تری دارند و هنگام تجزیه، بیلی‌روبین بیشتری تولید می‌کنند. از طرف دیگر، کبد نوزاد هنوز به‌طور کامل بالغ نشده و نمی‌تواند این بیلی‌روبین را سریع پردازش کند. نتیجه، افزایش بیلی‌روبین غیرمستقیم و زردی است که معمولاً از روز دوم تا سوم شروع می‌شود و تا پایان هفته اول یا دوم برطرف می‌شود. نوع بیلی‌روبین را در بیلی‌روبین مستقیم و غیرمستقیم توضیح داده‌ایم.
انواع زردی نوزادی
- زردی فیزیولوژیک: شایع‌ترین نوع؛ از روز دوم یا سوم شروع و طی یکی دو هفته برطرف می‌شود.
- زردی ناشی از تغذیه ناکافی با شیر مادر: در روزهای اول، وقتی نوزاد شیر کافی نمی‌گیرد؛ با افزایش دفعات شیردهی بهتر می‌شود.
- زردی شیر مادر: در نوزادان سالم شیرخوار ممکن است تا چند هفته طول بکشد؛ بی‌خطر است و نیازی به قطع شیر مادر نیست.
- زردی ناشی از همولیز: به دلیل ناسازگاری گروه خونی مادر و نوزاد یا کمبود آنزیم G6PD؛ معمولاً در ۲۴ ساعت اول شروع می‌شود.
- زردی کلستاتیک: با افزایش بیلی‌روبین مستقیم؛ همیشه غیرطبیعی است و نیاز به بررسی دارد.
علائم هشدار
- زردی در ۲۴ ساعت اول تولد.
- زردی که به کف دست و پا رسیده یا به‌سرعت شدید می‌شود.
- نوزاد خواب‌آلود، بی‌حال یا بدشیر.
- زردی بیش از دو هفته در نوزاد رسیده یا بیش از سه هفته در نوزاد نارس.
- مدفوع کم‌رنگ، سفید یا خاکستری و ادرار تیره که پوشک را زرد می‌کند.
زردی طول‌کشیده با مدفوع کم‌رنگ ممکن است نشانه آترزی صفراوی باشد که فرصت درمان آن محدود است: آترزی صفراوی.
درمان زردی غیرمستقیم
تصمیم به درمان بر اساس عدد بیلی‌روبین، سن نوزاد به ساعت و عوامل خطر گرفته می‌شود. فتوتراپی یا نوردرمانی، درمان اصلی است: نور آبی خاص، بیلی‌روبین را در پوست به شکلی تبدیل می‌کند که بدون نیاز به کبد دفع می‌شود. فتوتراپی ممکن است در بیمارستان یا در برخی موارد در منزل انجام شود. در موارد بسیار شدید، تعویض خون لازم است. بیلی‌روبین غیرمستقیم بسیار بالا می‌تواند به مغز نوزاد آسیب بزند و به همین دلیل نباید زردی شدید را نادیده گرفت.
باورهای نادرست
- قرار دادن نوزاد زیر نور مستقیم آفتاب پشت پنجره روش ایمن و مؤثری برای درمان نیست.
- دادن آب قند یا شیرخشت به نوزاد زردی را درمان نمی‌کند و ممکن است مضر باشد.
- قطع شیر مادر در بیشتر موارد لازم نیست؛ شیردهی مکرر کمک می‌کند.
پیگیری
نوزادانی که زود از بیمارستان مرخص می‌شوند، باید طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت پس از ترخیص از نظر زردی معاینه شوند. اگر زردی پس از دو هفتگی ادامه دارد، آزمایش بیلی‌روبین تام و مستقیم ضروری است. سایر بیماری‌های کبد کودکان را در بیماری‌های کبد در کودکان مرور کرده‌ایم.
پرسش‌های رایج
زردی نوزاد چند روز طول می‌کشد؟
زردی طبیعی معمولاً طی یک تا دو هفته برطرف می‌شود.
آیا زردی شیر مادر خطرناک است؟
خیر، بی‌خطر است و معمولاً نیازی به قطع شیر نیست.
چه زمانی زردی نوزاد نیاز به بررسی دارد؟
اگر در ۲۴ ساعت اول شروع شود، شدید باشد، بیش از دو هفته طول بکشد یا با مدفوع کم‌رنگ همراه باشد.
جمع‌بندی
بیشتر زردی‌های نوزادی طبیعی و ناشی از نابالغی کبد هستند و طی یکی دو هفته یا با فتوتراپی برطرف می‌شوند. زردی در ۲۴ ساعت اول، زردی شدید، زردی بیش از دو هفته و مدفوع کم‌رنگ نیاز به بررسی فوری دارند. برای ارزیابی با دکتر کبد کودکان خوب در تهران، دکتر کبد کودکان خوب در شیراز و دکتر کبد کودکان خوب در کرمان مشورت کنید.
دکتر کبد کودکان در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.