شنیدن کلمه «نمونه‌برداری کبد» برای بسیاری از بیماران ترسناک است. امروز با وجود فیبرواسکن و آزمایش‌های خونی، نمونه‌برداری خیلی کمتر از گذشته انجام می‌شود، اما در برخی موارد هنوز تنها راه رسیدن به تشخیص دقیق است. در این مطلب می‌گوییم چه زمانی نمونه‌برداری لازم است و چه انتظاری باید داشت.
چه زمانی نمونه‌برداری لازم است؟
- وقتی علت آنزیم بالا یا بیماری کبد با آزمایش‌های دیگر مشخص نشده است.
- برای تأیید و تعیین شدت هپاتیت خودایمنی پیش از شروع درمان.
- وقتی نتایج فیبرواسکن و آزمایش‌های خونی با هم تناقض دارند.
- در کبد چرب، برای تأیید MASH و فیبروز در برخی بیماران یا پیش از ورود به کارآزمایی‌های بالینی.
- برای بررسی توده‌ای که با تصویربرداری قابل تشخیص قطعی نیست.
- پس از پیوند کبد برای بررسی رد پیوند.
روش‌های نمونه‌برداری
رایج‌ترین روش، نمونه‌برداری از راه پوست است. پس از بی‌حسی موضعی، با هدایت سونوگرافی سوزن نازکی از بین دنده‌های سمت راست وارد کبد می‌شود و تکه کوچکی از بافت برداشته می‌شود. خود عمل چند ثانیه و کل فرایند حدود ۳۰ دقیقه طول می‌کشد. در بیمارانی که اختلال انعقادی شدید یا آسیت دارند، نمونه‌برداری از راه ورید گردن (ترانس‌ژوگولار) انجام می‌شود. برای توده‌ها، نمونه‌برداری هدفمند از خود ضایعه انجام می‌شود.
آمادگی پیش از نمونه‌برداری
- آزمایش شمارش پلاکت و INR برای اطمینان از انعقاد مناسب.
- قطع داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت مثل آسپرین و وارفارین طبق دستور پزشک، چند روز پیش از عمل.
- ناشتایی ۶ تا ۸ ساعته.
- همراه داشتن یک نفر برای بازگشت به منزل.
پس از نمونه‌برداری
بیمار ۲ تا ۶ ساعت تحت نظر می‌ماند و معمولاً روی پهلوی راست دراز می‌کشد. درد خفیف در محل یا شانه راست شایع است و با مسکن ساده برطرف می‌شود. تا یک هفته از بلند کردن اجسام سنگین و ورزش شدید پرهیز کنید. جواب پاتولوژی معمولاً یک تا دو هفته بعد آماده می‌شود و درجه التهاب و مرحله فیبروز را گزارش می‌کند: مراحل فیبروز.
خطرات
نمونه‌برداری کبد روشی ایمن است، اما مانند هر روش تهاجمی خطراتی دارد. شایع‌ترین عارضه درد است. خونریزی قابل توجه در حدود یک مورد از چند صد نمونه‌برداری رخ می‌دهد و آسیب به اندام‌های مجاور و عفونت بسیار نادرند. اگر پس از نمونه‌برداری درد شدید شکم، سرگیجه، تنگی نفس یا تب داشتید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
محدودیت‌ها و جایگزین‌ها
نمونه‌برداری فقط حدود یک پنجاه‌هزارم کبد را بررسی می‌کند و ممکن است در بیماری‌هایی که به‌طور یکنواخت توزیع نشده‌اند، تصویر کاملی ندهد. به همین دلیل و به دلیل تهاجمی بودن، امروز بیشتر بیماران با شاخص‌هایی مثل FIB-4 و فیبرواسکن ارزیابی می‌شوند: نمره FIB-4. سایر روش‌ها را در آزمایش‌ها و تصویربرداری کبد ببینید.
پرسش‌های رایج
آیا نمونه‌برداری کبد درد دارد؟
با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و بیشتر بیماران فقط درد خفیف دارند.
جواب نمونه‌برداری کبد چقدر طول می‌کشد؟
معمولاً یک تا دو هفته.
آیا همه بیماران کبد چرب نمونه‌برداری لازم دارند؟
خیر، در بیشتر بیماران ارزیابی غیرتهاجمی کافی است.
جمع‌بندی
نمونه‌برداری کبد امروز فقط در موارد خاص مثل علت نامشخص، هپاتیت خودایمنی، تناقض نتایج یا توده مشکوک انجام می‌شود. روشی ایمن با خطر کم خونریزی است و درجه التهاب و فیبروز را دقیق نشان می‌دهد. برای تصمیم درباره ضرورت آن با دکتر کبد خوب در تهران، دکتر کبد خوب در شهرکرد و دکتر کبد خوب در قزوین مشورت کنید.
دکتر کبد در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
- نسبت AST به ALT (نسبت دریتیس) چه چیزی درباره کبد شما میگوید؟
- الاستوگرافی SWE کبد چیست و چه فرقی با فیبرواسکن دارد؟
- GGT و ALP بالا؛ نشانه مشکل مجاری صفراوی، الکل یا استخوان؟
- تفسیر آزمایش کبد (LFT)؛ هر عدد در برگه آزمایش چه میگوید؟
- MRI و سیتیاسکن کبد؛ چه زمانی لازم است و با سونوگرافی چه فرقی دارد؟
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.