اگر پزشک برای بررسی فیبروز، «الاستوگرافی» یا «SWE» درخواست کرده، ممکن است فکر کنید با فیبرواسکن یکی است. هر دو سفتی کبد را اندازه می‌گیرند، اما روش، دستگاه و نحوه گزارش آن‌ها متفاوت است. در این مطلب الاستوگرافی موج برشی را معرفی می‌کنیم.
الاستوگرافی موج برشی چیست؟
الاستوگرافی موج برشی (Shear Wave Elastography یا SWE) روی دستگاه سونوگرافی انجام می‌شود. دستگاه با پالس صوتی متمرکز، موج برشی در بافت کبد ایجاد می‌کند و سرعت آن را اندازه می‌گیرد. چون هم‌زمان تصویر سونوگرافی دیده می‌شود، رادیولوژیست می‌تواند ناحیه اندازه‌گیری را دقیقاً انتخاب کند و از رگ‌ها و مجاری دور بماند. انواع آن شامل 2D-SWE و pSWE (ARFI) است.
مقایسه با فیبرواسکن
- فیبرواسکن تصویر ندارد و پروب را روی ناحیه استاندارد قرار می‌دهند؛ SWE هم‌زمان تصویر کبد را نشان می‌دهد.
- فیبرواسکن هم‌زمان CAP یا مقدار چربی را گزارش می‌کند؛ بسیاری از دستگاه‌های SWE این شاخص را ندارند یا شاخص متفاوتی دارند.
- SWE در بیماران دارای آسیت (مایع شکم) قابل انجام است، اما فیبرواسکن در آسیت محدودیت دارد.
- فیبرواسکن مطالعات و آستانه‌های تثبیت‌شده‌تری در کبد چرب دارد.
- SWE بیشتر توسط رادیولوژیست انجام می‌شود و هم‌زمان با سونوگرافی کامل شکم قابل انجام است.
تفسیر اعداد فیبرواسکن را در تفسیر فیبرواسکن توضیح داده‌ایم.
نتیجه SWE چطور گزارش می‌شود؟
نتیجه ممکن است به کیلوپاسکال (kPa) یا متر بر ثانیه (m/s) گزارش شود. اعداد SWE با فیبرواسکن یکسان نیستند و آستانه‌های هر دستگاه کمی متفاوت است؛ بنابراین نباید عدد یک روش را با آستانه روش دیگر تفسیر کرد. به‌طور کلی، اعداد پایین (مثلاً کمتر از حدود ۵ تا ۷ kPa در بسیاری از دستگاه‌ها) احتمال فیبروز قابل توجه را کم می‌کنند و اعداد بالا نیاز به بررسی بیشتر دارند. گزارش معمولاً درجه فیبروز تخمینی (F0 تا F4) را هم ذکر می‌کند: مراحل فیبروز کبد.
آمادگی و انجام آزمایش
مانند فیبرواسکن، ۳ تا ۶ ساعت ناشتایی توصیه می‌شود. بیمار به پشت یا کمی به پهلوی چپ دراز می‌کشد، دست راست را بالای سر می‌گذارد و هنگام اندازه‌گیری چند ثانیه نفس را نگه می‌دارد. چند اندازه‌گیری معتبر گرفته و میانه آن‌ها گزارش می‌شود. کل آزمایش معمولاً کمتر از ۱۵ دقیقه طول می‌کشد.
کدام را انتخاب کنیم؟
هر دو روش برای ارزیابی فیبروز معتبرند و انتخاب بین آن‌ها بیشتر به دسترسی، هزینه و توصیه پزشک بستگی دارد. اگر علاوه بر سفتی، مقدار چربی هم مهم است، فیبرواسکن با CAP اطلاعات بیشتری می‌دهد. اگر سونوگرافی کامل شکم هم لازم است یا بیمار آسیت دارد، SWE گزینه مناسبی است. برای پیگیری در طول زمان، بهتر است همیشه از یک روش و ترجیحاً یک مرکز استفاده کنید تا اعداد قابل مقایسه باشند.
محدودیت‌ها
مانند فیبرواسکن، التهاب شدید، غذا، نارسایی قلب و انسداد صفراوی می‌توانند عدد را غلط بالا ببرند. تجربه کاربر هم در SWE اهمیت بیشتری دارد. سایر ابزارهای ارزیابی کبد را در آزمایش‌ها و تصویربرداری کبد ببینید.
پرسش‌های رایج
SWE و فیبرواسکن یکی هستند؟
خیر؛ هر دو سفتی کبد را می‌سنجند اما روش و آستانه‌های متفاوتی دارند.
آیا اعداد SWE با فیبرواسکن قابل مقایسه است؟
نه مستقیم؛ هر روش آستانه‌های خودش را دارد.
آیا الاستوگرافی درد دارد؟
خیر، مانند سونوگرافی معمولی است.
جمع‌بندی
الاستوگرافی موج برشی روی دستگاه سونوگرافی انجام می‌شود و سفتی کبد را هم‌زمان با تصویر می‌سنجد. فیبرواسکن علاوه بر سفتی، چربی کبد را هم گزارش می‌کند. اعداد دو روش قابل جایگزینی نیستند و برای پیگیری بهتر است از یک روش استفاده شود. برای انجام آزمایش با پزشک فیبرواسکن خوب در تهران، پزشک فیبرواسکن خوب در شیراز و پزشک فیبرواسکن خوب در بندرعباس هماهنگ کنید.
پزشک فیبرواسکن در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
- MRI و سیتیاسکن کبد؛ چه زمانی لازم است و با سونوگرافی چه فرقی دارد؟
- تفسیر آزمایش کبد (LFT)؛ هر عدد در برگه آزمایش چه میگوید؟
- سونوگرافی کبد؛ گزارش «کبد چرب گرید ۲»، «اکوی افزایشیافته» و «کبد بزرگ» یعنی چه؟
- آلبومین پایین و INR بالا؛ نشانههای کاهش عملکرد کبد
- نمره FIB-4 چیست؟ محاسبه ساده خطر فیبروز کبد با آزمایش خون
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.