خارش بدون جوش و ضایعه پوستی، به‌خصوص اگر در کف دست و پا شدیدتر باشد و شب‌ها بیمار را بیدار کند، می‌تواند از کبد باشد. خارش کبدی یکی از آزاردهنده‌ترین علائم بیماری‌های کبد است و گاهی سال‌ها قبل از زردی ظاهر می‌شود.
خارش کبدی چه ویژگی‌هایی دارد؟
- پوست ظاهراً سالم است و جوش یا کهیر ندارد؛ فقط جای خاراندن دیده می‌شود.
- اغلب از کف دست و پا شروع می‌شود و به بقیه بدن می‌رسد.
- در شب و در هوای گرم بدتر می‌شود.
- با کرم‌های معمولی و آنتی‌هیستامین‌ها بهتر نمی‌شود.
علت خارش در بیماری کبد
خارش کبدی بیشتر در بیماری‌هایی دیده می‌شود که جریان صفرا را مختل می‌کنند؛ یعنی کلستاز. در این حالت اسیدهای صفراوی و مواد دیگری مثل لیزوفسفاتیدیک اسید در خون جمع می‌شوند و روی اعصاب پوست اثر می‌گذارند. به همین دلیل خارش در کلانژیت صفراوی اولیه (PBC)، کلانژیت اسکلروزان (PSC)، انسداد مجاری صفراوی و کلستاز بارداری بسیار شایع است: کلانژیت صفراوی اولیه و کلستاز بارداری.
در هپاتیت‌های ویروسی و سیروز هم ممکن است خارش ایجاد شود، اما شیوع آن کمتر است.
آیا کبد چرب خارش می‌آورد؟
یکی از جست‌وجوهای رایج «خارش بدن و کبد چرب» است. کبد چرب ساده معمولاً خارش ایجاد نمی‌کند. اگر بیمار کبد چرب خارش دارد، باید دنبال علت دیگری مثل خشکی پوست، دیابت، بیماری تیروئید، کلستاز همراه یا بیماری‌های پوستی گشت. توضیح بیشتر درباره علائم واقعی کبد چرب در نشانه‌های کبد چرب در صورت و پوست آمده است.
درمان خارش کبدی
درمان اصلی، درمان بیماری زمینه‌ای است؛ مثلاً باز کردن انسداد مجرای صفراوی یا درمان PBC با اورسودیوکسی‌کولیک اسید. برای کنترل خود خارش، پزشک ممکن است داروهایی مثل کلستیرامین، ریفامپین، نالترکسون یا سرترالین تجویز کند. این داروها عوارض و تداخل دارند و فقط باید با نظر پزشک مصرف شوند.
- پوست را مرطوب نگه دارید و از دوش آب داغ پرهیز کنید.
- لباس نخی و گشاد بپوشید.
- ناخن‌ها را کوتاه نگه دارید تا خاراندن زخم ایجاد نکند.
- اتاق خواب را خنک نگه دارید.
خارش را با چه چیزهایی اشتباه نگیریم؟
خشکی پوست، به‌ویژه در زمستان و در افراد مسن، شایع‌ترین علت خارش است. بیماری‌های تیروئید، نارسایی کلیه، کم‌خونی فقر آهن، دیابت، برخی داروها و بیماری‌های پوستی مثل اگزما و گال هم خارش ایجاد می‌کنند. به همین دلیل اگر خارش طول‌کشیده دارید، پزشک علاوه بر آزمایش کبد، آزمایش‌های کلیه، تیروئید و آهن را هم درخواست می‌کند.
پرسش‌های رایج
خارش کبدی بیشتر کجای بدن است؟
معمولاً کف دست و پا، اما ممکن است تمام بدن را درگیر کند.
آیا خارش بدون زردی هم می‌تواند از کبد باشد؟
بله. در PBC و کلستاز بارداری، خارش ممکن است مدت‌ها قبل از زردی ایجاد شود.
برای خارش کبدی به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
به فوق تخصص گوارش و کبد یا متخصص داخلی؛ آزمایش ALP و GGT اولین قدم است.
جمع‌بندی
خارش کبدی بدون ضایعه پوستی، بیشتر در کف دست و پا و شب‌ها شدیدتر است و بیشتر در بیماری‌های کلستاتیک مثل PBC، PSC و کلستاز بارداری دیده می‌شود. کبد چرب ساده معمولاً خارش نمی‌آورد. درمان اصلی، درمان بیماری زمینه‌ای است. دیگر علائم کبد را در دانشنامه بیماری‌های کبد مرور کنید.
دکتر کبد در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.