دو بیمار سیروزی ممکن است وضعیت کاملاً متفاوتی داشته باشند: یکی سال‌ها بدون علامت کار و زندگی می‌کند و دیگری با آسیت و بستری‌های مکرر درگیر است. تفاوت آن‌ها در «جبران‌شده» یا «جبران‌نشده» بودن سیروز است. در این مطلب این دو مرحله را مقایسه می‌کنیم.
سیروز جبران‌شده
در این مرحله، کبد با وجود فیبروز و ندول، هنوز وظایف اصلی خود را انجام می‌دهد. بیمار ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد یا فقط کمی خستگی داشته باشد و تشخیص اغلب با فیبرواسکن، سونوگرافی یا آزمایش‌های چکاپ داده می‌شود. پیش‌آگهی این مرحله خوب است و میانه بقا بیش از ده سال گزارش شده است، به‌ویژه اگر علت بیماری درمان شود.
مرحله جبران‌شده خودش به دو زیرمرحله تقسیم می‌شود: بدون فشار خون پورت قابل توجه و با فشار خون پورت قابل توجه. در زیرمرحله دوم، خطر بروز عوارض بیشتر است و درمان با بتابلاکرها ممکن است جبران‌نشدن را به تأخیر بیندازد: فشار خون پورت.
سیروز جبران‌نشده
سیروز با بروز هر یک از این عوارض جبران‌نشده می‌شود:
- آسیت (تجمع مایع در شکم).
- خونریزی از واریس مری یا معده.
- انسفالوپاتی کبدی.
- زردی ناشی از نارسایی کبد.
پس از جبران‌نشدن، پیش‌آگهی به‌طور قابل توجهی بدتر می‌شود و میانه بقا بدون پیوند حدود دو سال گزارش شده است. به همین دلیل همه بیماران در این مرحله باید برای ارزیابی پیوند کبد ارجاع شوند. هر یک از عوارض را در مطالب آسیت و انسفالوپاتی کبدی توضیح داده‌ایم.
آیا می‌توان به مرحله جبران‌شده برگشت؟
بله، در برخی بیماران. اگر علت سیروز به‌طور مؤثر درمان شود، مثلاً بیمار الکل را کاملاً قطع کند، هپاتیت C درمان شود یا ویروس هپاتیت B سرکوب شود، ممکن است عوارض برطرف شوند، داروهای ادرارآور قطع شوند و بیمار به وضعیت پایدار برگردد. به این حالت «جبران مجدد» می‌گویند. این موضوع نشان می‌دهد که حتی در مراحل پیشرفته، درمان علت ارزش زیادی دارد.
چطور از جبران‌نشدن پیشگیری کنیم؟
- درمان علت سیروز: قطع الکل، درمان هپاتیت، کاهش وزن در کبد چرب.
- مصرف بتابلاکر در صورت فشار خون پورت قابل توجه، طبق نظر پزشک.
- پرهیز از داروهای ضدالتهاب، آرام‌بخش‌ها و مکمل‌های ناشناخته.
- تغذیه کافی با پروتئین مناسب و میان‌وعده شبانه.
- واکسیناسیون و پیشگیری از عفونت‌ها.
- پیگیری منظم و غربالگری سرطان کبد.
معیارهای سنجش
پزشک علاوه بر بررسی عوارض، از امتیازهای Child-Pugh و MELD برای تعیین شدت استفاده می‌کند. بیمار جبران‌شده معمولاً Child A است و با جبران‌نشدن به کلاس B یا C می‌رسد: امتیاز MELD و Child-Pugh. نمای کلی سیروز را در سیروز کبدی ببینید.
پرسش‌های رایج
سیروز جبران‌شده یعنی چه؟
کبد با وجود سیروز هنوز کار می‌کند و آسیت، خونریزی واریس، انسفالوپاتی یا زردی وجود ندارد.
آیا از سیروز جبران‌نشده می‌توان برگشت؟
در برخی بیماران با درمان مؤثر علت، بله.
بیمار جبران‌نشده چه کند؟
باید برای ارزیابی پیوند کبد به مرکز تخصصی ارجاع شود.
جمع‌بندی
سیروز جبران‌شده معمولاً بی‌علامت است و پیش‌آگهی خوبی دارد، اما با بروز آسیت، خونریزی واریس، انسفالوپاتی یا زردی، جبران‌نشده می‌شود و نیاز به ارزیابی پیوند دارد. درمان علت می‌تواند حتی در مرحله جبران‌نشده وضعیت را بهبود دهد. برای پیگیری با دکتر سیروز کبد خوب در تهران، دکتر سیروز کبد خوب در کرمان و دکتر سیروز کبد خوب در ساری مشورت کنید.
دکتر سیروز کبد در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.