اگر در بارداری متوجه شده‌اید HBsAg مثبت دارید یا از قبل ناقل هپاتیت B هستید، اولین سؤال این است که آیا فرزندتان هم مبتلا می‌شود؟ پاسخ کوتاه این است که با مراقبت درست، احتمال انتقال بسیار کم است. در این مطلب مراحل این مراقبت را توضیح می‌دهیم.
انتقال از مادر به نوزاد چگونه رخ می‌دهد؟
بیشتر موارد انتقال هپاتیت B از مادر به نوزاد در زمان زایمان و در تماس با خون و ترشحات مادر رخ می‌دهد. نوزادانی که در بدو تولد مبتلا می‌شوند، تا ۹۰ درصد به هپاتیت B مزمن مبتلا می‌شوند؛ به همین دلیل پیشگیری در این مرحله اهمیت زیادی دارد.
آزمایش‌های مادر در بارداری
آزمایش HBsAg در اولین مراقبت‌های بارداری برای همه زنان باردار توصیه می‌شود. اگر مثبت بود، آزمایش‌های تکمیلی مثل HBeAg، بار ویروسی HBV DNA و آنزیم‌های کبد انجام می‌شود. بار ویروسی مادر مهم‌ترین عامل پیش‌بینی خطر انتقال است. معنی این آزمایش‌ها را در تفسیر آزمایش هپاتیت B ببینید.
داروی ضدویروس در سه‌ماهه سوم
اگر بار ویروسی مادر بالا باشد، معمولاً بالای ۲۰۰ هزار IU/mL، پزشک مصرف تنوفوویر را از هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ بارداری توصیه می‌کند. این دارو بار ویروسی را پیش از زایمان کم می‌کند و خطر انتقال را به حداقل می‌رساند. تنوفوویر در بارداری سابقه ایمنی خوبی دارد. اینکه دارو پس از زایمان ادامه یابد یا قطع شود، با پزشک تعیین می‌شود: داروهای هپاتیت B.
مراقبت از نوزاد در ساعات اول تولد
مهم‌ترین اقدام، تزریق دوز اول واکسن هپاتیت B و ایمونوگلوبولین اختصاصی هپاتیت B (HBIG) ترجیحاً در ۱۲ ساعت اول پس از تولد است. این دو تزریق در دو ران جداگانه انجام می‌شود. سپس نوبت‌های بعدی واکسن طبق برنامه کشوری ادامه می‌یابد.
حدود یک تا دو ماه پس از آخرین نوبت واکسن، کودک باید آزمایش HBsAg و Anti-HBs بدهد تا مطمئن شوید مبتلا نشده و ایمنی کافی دارد.
زایمان طبیعی یا سزارین؟ شیردهی؟
هپاتیت B به‌تنهایی دلیل انجام سزارین نیست و نوع زایمان بر اساس شرایط مامایی تعیین می‌شود. شیردهی هم برای مادران ناقل منعی ندارد، به شرط آنکه نوزاد واکسن و ایمونوگلوبولین را گرفته باشد. اگر نوک پستان زخم یا خونریزی دارد، تا بهبود از آن سمت شیر ندهید.
مراقبت از کبد مادر پس از زایمان
در چند ماه پس از زایمان، ممکن است هپاتیت B شعله‌ور شود و آنزیم‌های کبد بالا برود، به‌ویژه اگر دارو قطع شده باشد. آزمایش آنزیم‌ها در این دوره ضروری است. سایر بیماری‌های کبد در بارداری را در کبد در بارداری بخوانید.
برنامه‌ریزی پیش از بارداری
اگر می‌دانید ناقل هپاتیت B هستید، بهتر است پیش از بارداری با پزشک مشورت کنید تا وضعیت کبد، بار ویروسی و نیاز به دارو بررسی شود. اگر از قبل دارو مصرف می‌کنید، ممکن است پزشک آن را به تنوفوویر تغییر دهد که در بارداری سابقه ایمنی بهتری دارد. همسر هم باید از نظر ایمنی بررسی و در صورت نیاز واکسینه شود.
پرسش‌های رایج
آیا مادر ناقل هپاتیت B می‌تواند شیر بدهد؟
بله، در صورتی که نوزاد واکسن و ایمونوگلوبولین را دریافت کرده باشد.
آیا هپاتیت B دلیل سزارین است؟
خیر، نوع زایمان بر اساس شرایط مامایی تعیین می‌شود.
نوزاد چه زمانی آزمایش بدهد؟
یک تا دو ماه پس از آخرین نوبت واکسن.
جمع‌بندی
با آزمایش مادر، مصرف تنوفوویر در صورت بار ویروسی بالا و تزریق واکسن و ایمونوگلوبولین به نوزاد در ساعات اول تولد، انتقال هپاتیت B از مادر به نوزاد تقریباً متوقف می‌شود. برای برنامه مراقبت با دکتر هپاتیت خوب در تهران، دکتر هپاتیت خوب در سمنان و دکتر هپاتیت خوب در قزوین مشورت کنید و درباره انواع هپاتیت در راهنمای کامل هپاتیت بخوانید.
دکتر هپاتیت در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.