جواب مثبت آنتی‌بادی هپاتیت C همیشه به معنی بیماری فعال نیست. حدود یک‌چهارم افرادی که با ویروس تماس پیدا می‌کنند، بدون درمان آن را از بدن پاک می‌کنند. در این مطلب می‌گوییم هر آزمایش هپاتیت C چه چیزی را نشان می‌دهد و چه زمانی باید انجام شود.
آزمایش آنتی‌بادی HCV (Anti-HCV)
این آزمایش نشان می‌دهد سیستم ایمنی زمانی با ویروس هپاتیت C روبه‌رو شده است. جواب مثبت می‌تواند یکی از این سه حالت باشد: عفونت فعال، عفونت قبلی که خودبه‌خود یا با درمان از بین رفته، یا به ندرت مثبت کاذب. آنتی‌بادی پس از بهبود هم سال‌ها مثبت می‌ماند، پس این آزمایش به‌تنهایی برای تشخیص بیماری فعال کافی نیست.
آزمایش HCV RNA (بار ویروسی)
HCV RNA با روش PCR ماده ژنتیکی ویروس را در خون پیدا می‌کند. اگر آنتی‌بادی مثبت و HCV RNA هم مثبت باشد، عفونت فعال است و درمان لازم است. اگر آنتی‌بادی مثبت و HCV RNA منفی باشد، معمولاً عفونت قبلاً برطرف شده است. در برخی آزمایشگاه‌ها هر دو آزمایش از یک نمونه انجام می‌شود تا تشخیص سریع‌تر شود.
ژنوتیپ هنوز لازم است؟
ویروس هپاتیت C چند ژنوتیپ دارد و در ایران ژنوتیپ‌های ۱ و ۳ شایع‌ترند. در گذشته نوع دارو و طول درمان بر اساس ژنوتیپ تعیین می‌شد. با داروهای جدید که روی همه ژنوتیپ‌ها اثر دارند، در بیشتر بیماران دیگر نیازی به تعیین ژنوتیپ نیست، مگر در موارد خاص مثل شکست درمان قبلی یا سیروز. درباره درمان در درمان ۱۲ هفته‌ای هپاتیت C بخوانید.
چه کسانی باید آزمایش هپاتیت C بدهند؟
- همه بزرگسالان دست‌کم یک بار در زندگی.
- کسانی که سابقه تزریق مواد، حتی یک بار، دارند.
- دریافت‌کنندگان خون و فرآورده‌های خونی پیش از دهه هفتاد شمسی.
- بیماران دیالیزی و مبتلایان به هموفیلی یا تالاسمی.
- افرادی که خالکوبی یا حجامت با وسایل غیراستریل داشته‌اند.
- افراد با آنزیم‌های کبدی بالا بدون علت مشخص.
- نوزادان مادران مبتلا به هپاتیت C.
زمان مناسب آزمایش پس از تماس
اگر با خون آلوده تماس داشته‌اید، مثلاً سرنگ در کادر درمان، آنتی‌بادی ممکن است تا ۸ تا ۱۲ هفته مثبت نشود. در این شرایط HCV RNA زودتر، یعنی از یک تا دو هفته بعد، قابل تشخیص است. پزشک برنامه آزمایش‌های پیگیری را تعیین می‌کند. راه‌های انتقال را در راه‌های انتقال هپاتیت ببینید.
آزمایش‌های تکمیلی
پس از تأیید عفونت فعال، آزمایش آنزیم‌های کبد، شمارش خون، آلبومین و INR، آزمایش هپاتیت B و ایدز و ارزیابی فیبروز با فیبرواسکن یا FIB-4 انجام می‌شود تا شدت آسیب کبد مشخص شود.
پرسش‌های رایج
آنتی‌بادی هپاتیت C مثبت یعنی بیمارم؟
نه لزوماً؛ باید HCV RNA انجام شود تا عفونت فعال تأیید شود.
آیا تعیین ژنوتیپ همیشه لازم است؟
با داروهای جدید در بیشتر بیماران خیر.
بعد از تماس چقدر صبر کنم؟
HCV RNA از یک تا دو هفته و آنتی‌بادی پس از ۸ تا ۱۲ هفته قابل اعتماد است.
جمع‌بندی
آنتی‌بادی HCV تماس قبلی با ویروس را نشان می‌دهد و برای تأیید عفونت فعال باید HCV RNA انجام شود. با داروهای جدید، ژنوتیپ در بیشتر بیماران لازم نیست. برای تفسیر آزمایش و شروع درمان با دکتر هپاتیت خوب در تهران، دکتر هپاتیت خوب در مشهد و دکتر هپاتیت خوب در گرگان مشورت کنید و درباره انواع هپاتیت در راهنمای کامل هپاتیت بخوانید.
دکتر هپاتیت در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.