آبسه کبد؛ آبسه چرکی و آمیبی، علائم، درمان و عوارض

آبسه کبد تجمع چرک در بافت کبد است که اگر به‌موقع درمان نشود، می‌تواند خطرناک باشد. تب، لرز و درد قسمت راست شکم شایع‌ترین علائم آن هستند. در این مطلب دو نوع اصلی آبسه کبد و درمان آن‌ها را توضیح می‌دهیم.

انواع آبسه کبد

آبسه کبد دو نوع اصلی دارد که علت و درمان متفاوتی دارند:

• آبسه چرکی (پیوژنیک): توسط باکتری‌ها ایجاد می‌شود و در کشورهای توسعه‌یافته شایع‌تر است. عفونت معمولاً از مجاری صفراوی (مثلاً در سنگ یا انسداد)، از راه ورید پورت (مثلاً پس از آپاندیسیت یا دیورتیکولیت) یا از راه خون به کبد می‌رسد.
• آبسه آمیبی: توسط انگل آنتامبا هیستولیتیکا ایجاد می‌شود که از راه آب و غذای آلوده وارد روده و سپس کبد می‌شود. بیشتر در مناطق با بهداشت پایین و در مردان جوان دیده می‌شود.

عوامل خطر

• دیابت، به‌ویژه کنترل‌نشده.
• سنگ و انسداد مجاری صفراوی.
• جراحی یا اقدامات قبلی روی مجاری صفراوی و کبد.
• عفونت‌های شکمی مثل آپاندیسیت.
• سرطان‌ها و ضعف سیستم ایمنی.
• سن بالا.

علائم

تب و لرز، درد قسمت راست و بالای شکم که ممکن است به شانه راست بزند، تعریق شبانه، بی‌اشتهایی، تهوع و کاهش وزن، علائم رایج هستند. در برخی بیماران، به‌ویژه سالمندان، ممکن است فقط تب طولانی بدون علت مشخص وجود داشته باشد. زردی بیشتر در آبسه‌های مرتبط با مجاری صفراوی دیده می‌شود. در آزمایش خون، گلبول‌های سفید و شاخص‌های التهابی بالا هستند و ALP هم معمولاً بالا رفته است: GGT و ALP بالا.

تشخیص

سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن، آبسه را به‌صورت ضایعه پر از مایع با دیواره نامنظم نشان می‌دهد. کشت خون و در صورت تخلیه، کشت چرک آبسه، نوع باکتری را مشخص می‌کند. برای آبسه آمیبی، آزمایش سرولوژی آمیب کمک‌کننده است. همچنین باید منشأ عفونت، مثل سنگ صفراوی یا عفونت روده، پیدا و درمان شود.

درمان

آبسه چرکی با آنتی‌بیوتیک وریدی و سپس خوراکی به مدت چند هفته درمان می‌شود. آبسه‌های بزرگ‌تر از حدود ۵ سانتی‌متر معمولاً با سوزن یا کاتتر از راه پوست و با هدایت سونوگرافی یا سی‌تی تخلیه می‌شوند. جراحی فقط در موارد خاص لازم است. آبسه آمیبی به داروی مترونیدازول به‌خوبی پاسخ می‌دهد و پس از آن داروی دیگری برای پاک کردن آمیب از روده داده می‌شود؛ تخلیه فقط در آبسه‌های بزرگ یا در خطر پارگی انجام می‌شود.

عوارض و پیگیری

آبسه درمان‌نشده ممکن است به حفره شکم، قفسه سینه یا کیسه قلب پاره شود یا به عفونت خون منجر شود. با درمان به‌موقع، بیشتر بیماران به‌طور کامل بهبود می‌یابند. پس از پایان درمان، تصویربرداری پیگیری برای اطمینان از کوچک شدن آبسه انجام می‌شود، هرچند ممکن است ضایعه تا چند ماه در تصاویر باقی بماند. سایر ضایعات کبد را در توده‌های کبد ببینید.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

آبسه کبد تجمع چرک در کبد است که به دو نوع چرکی (باکتریایی) و آمیبی تقسیم می‌شود. تب، لرز و درد قسمت راست شکم علائم اصلی‌اند و درمان با آنتی‌بیوتیک یا مترونیدازول و در صورت نیاز تخلیه از راه پوست انجام می‌شود. برای تشخیص و درمان با دکتر کبد خوب در تهران، دکتر کبد خوب در رشت و دکتر کبد خوب در همدان مشورت کنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.